Sentabr — O'zbekistonda yilning eng yaxshi oyi. Bu shunchaki taassurot emas: bizning katalogimizdagi 174 joydan 153 tasi sentabrni eng yaxshi vaqt deb sanaydi. Yanvarda bu raqam ikkitaga tushadi.
Quyida o'n ikki oy — har biriga aniq joylar va aniq sabab bilan. Harorat raqamlari Open-Meteo tarixiy ma'lumotlaridan olingan: 2016–2025 yillarning o'rtachasi, Chimyon bazasi (1600 m) va Toshkent uchun.
Yil bir qarashda#
- Toshkent, 430 m
- Chimyon bazasi, 1600 m
- Katta Chimyon cho'qqisi, 3309 m
| Yan | Fev | Mar | Apr | May | Iyn | Iyl | Avg | Sen | Okt | Noy | Dek | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Toshkent, 430 m | 7,1 | 10,2 | 15,9 | 21,7 | 28 | 33,9 | 37,1 | 34,6 | 29,2 | 20,9 | 13 | 7,4 |
| Chimyon bazasi, 1600 m | -0,8 | 1,5 | 6,3 | 12,1 | 18 | 22,5 | 26 | 24,2 | 19,9 | 12,3 | 5,5 | 0,4 |
| Katta Chimyon cho'qqisi, 3309 m | -11,4 | -9 | -4,6 | 0,7 | 7 | 11,2 | 14,6 | 13 | 9,1 | 1,5 | -5,3 | -10,5 |
Source: Open-Meteo Historical Weather API (ERA5), 2016–2025
| Oy | Toshkent, kunduzi | Chimyon bazasi, kunduzi | Chimyon bazasi, kechasi | Qor, sm | Katalogimizda ochiq joylar |
|---|---|---|---|---|---|
| Yanvar | 7,1 °C | −0,8 °C | −10,1 °C | 76 | 2 |
| Fevral | 10,2 | 1,5 | −8,2 | 72 | 2 |
| Mart | 15,9 | 6,3 | −3,4 | 56 | 54 |
| Aprel | 21,7 | 12,1 | 0,6 | 12 | 101 |
| May | 28,0 | 18,0 | 6,5 | 0 | 133 |
| Iyun | 33,9 | 22,5 | 10,3 | 0 | 126 |
| Iyul | 37,1 | 26,0 | 13,2 | 0 | 97 |
| Avgust | 34,6 | 24,2 | 11,5 | 0 | 97 |
| Sentabr | 29,2 | 19,9 | 7,6 | 1 | 153 |
| Oktabr | 20,9 | 12,3 | 0,8 | 13 | 123 |
| Noyabr | 13,0 | 5,5 | −5,3 | 45 | 66 |
| Dekabr | 7,4 | 0,4 | −8,6 | 84 | 3 |
Yanvar va fevral — faqat qor#
Toqqa borishning bitta sababi qoladi: chang'i. Chimyon bazasi va Beldersoy — yagona ikki joy. Beldersoy kanat yo'li 2300 metrga ko'taradi, chiptasi 75 000 so'm.
Yurish uchun tog' yopiq emas, lekin jiddiy tayyorgarlik talab qiladi: kechasi bazada −10 °C, cho'qqida −20 °C.
Bu ikki oy quyi joylar uchun ochiq. Xorazm va Qoraqalpog'istondagi Ayozqala, Toproqqala, Chilpiq qalasi — issiqsiz, odamsiz, tiniq havoda.
Mart — sharsharalar to'lgan payt#
Mart Chimyon bazasiga 198 mm yog'in olib keladi — yilning eng nam oyi. O'sha yog'in sharsharalarni to'ldiradi.
Katta Tovoqsoy sharsharasi mart va aprelda eng to'la oqadi: 25–40 metr suv, 5 kilometrlik oson yo'l. Yonidagi Tovoqsoy «Katta kanyon» ham shu mavsumda ochiladi.
Barcha sharsharalar alohida ro'yxatda.
Aprel — tog' ochiladi#
Chimyon bazasida kunduzi 12 °C, kechasi noldan biroz yuqori. Qor 12 santimetrga tushadi. Bu — Toshkent atrofidagi past yo'llar uchun yashil chiroq.
Aprelda ochiladigan joylar: Gulkam, Kichik Chimyon, Zomin milliy bog'i, Sangardak sharsharasi, Qizilnura, Aydarko'l.
2500 metrdan yuqorisi hali qor ostida. Katta Chimyonga aprelda chiqmang.
May — eng keng oy#
133 joy ochiq. Chimyon bazasida kunduzi 18 °C — yurish uchun mukammal.
Katta Chimyon shu oyda ochiladi. Chorvoq suvi hali sovuq, lekin qirg'og'i to'lgan. Urungach ko'llari may–oktabr oralig'ida ochiq — chegara ruxsatnomasini aprelda boshlang.
Bahorda eng yaxshi ko'rinadigan joylar alohida yig'ilgan.
Iyun — baland tog' navbati#
Toshkentda 34 °C, Chimyon bazasida 22,5 °C. Farqi o'n bir daraja va bu farq butun kuningizni o'zgartiradi.
Iyunda 3000 metrdan yuqori qor eriydi. Kumbel dovoni, Pulatxon platosi, Qizilnura — hammasi ishlaydi. Yog'in keskin kamayadi: martdagi 198 mm dan iyundagi 65 mm ga.
Iyul va avgust — issiqdan qochish#
Toshkentda 37,1 °C. Bu — uydan chiqib bo'lmaydigan harorat. Chimyon bazasida 26 °C, Katta Chimyon cho'qqisida 14,6 °C.
Bu ikki oy faqat baland tog' uchun. Piskom tizmasidagi to'rt mingliklar — Adelung, Beshtor — iyul–sentabr oralig'ida ochiq. Alpomish va Hazrat Sulton uchun avgust eng yaxshi oy.
Quyi joylar bu oylarda yopiq deb hisoblang. Cho'l va qadimiy qal'alarga 40 daraja issiqda bormang.
Sentabr — eng yaxshi oy#
153 joy. Chimyon bazasida kunduzi 19,9 °C, kechasi 7,6 °C — chodir uchun ideal. Toshkentda 29 °C, ya'ni yo'l ham chidasa bo'ladigan darajada.
Qor yo'q, suv qaytgan, havo tiniq, odam kamaygan. Sentabrda deyarli hamma yo'nalish ochiq: quyi daralardan to'rt mingliklargacha.
Agar yilda bitta chiqishga vaqtingiz bo'lsa, uni sentabrga qo'ying.
Oktabr — oxirgi keng oy#
123 joy hali ochiq, lekin kechasi harorat nolga tushadi (0,8 °C). Chimyon bazasida qor boshlanadi — o'rtacha 13 santimetr.
Oktabrda archazorlar sarg'ayadi va past tog'lar bo'shab qoladi. Zomin milliy bog'i, Nurota — Sentob, Sarmishsoy.
Yog'in ham qaytadi: sentabrdagi 50 mm dan oktabrdagi 121 mm ga.
Noyabr — pastga tushish vaqti#
66 joy. Tog'da qor 45 santimetrga chiqadi, kechasi −5,3 °C.
Bu oy quyi joylar uchun: Moynoq kema qabristoni, Sarmishsoy petrogliflari, Xorazm qal'alari, Jayron ekomarkazi. Toshkentda 13 °C — piyoda yurishga eng qulay harorat.
Kichik Chimyon noyabrgacha ochiq turadi va bu — mavsumning oxirgi oson chiqishi.
Dekabr — yopiladi#
Uch joy. Chimyon bazasida 84 santimetr qor, yilning eng ko'p qor oyi. Chang'i mavsumi boshlanadi.
Ikki qoida#
Birinchi. Har 100 metr ko'tarilishda harorat taxminan 0,67 daraja tushadi. Bu bizning o'z ma'lumotimizdan hisoblangan: 1600 metrdan 3309 metrgacha iyulda kunduzgi harorat 26 dan 14,6 ga tushadi.
Ikkinchi. Joyning "eng yaxshi oylari" — bu qulaylik emas, xavfsizlik. Katalogimizdagi har bir joy sahifasida bu oylar yozilgan va ular tasodifiy tanlanmagan: qor, suv, sel va yo'lning holatiga qarab belgilangan.
Harorat raqamlari — o'n yillik o'rtacha. Alohida bir yil undan ancha farq qilishi mumkin. Chiqishdan uch kun oldin prognozga qarang, ikki kun oldin yana qarang.