Katta Chimyonga Kumbel orqali chiqishda 2 260 metr ko'tariladi. Xaltangizdagi har bir ortiqcha kilogramm shu balandlikka birga chiqadi: uni ko'tarish uchun 22 kilojoul mexanik ish kerak, tanangiz esa bundan bir necha barobar ko'p sarflaydi.
Tekis yo'lda ham og'irlik bekorga ketmaydi. 2014-yilgi o'lchovda har bir qo'shimcha kilogramm yurish paytida taxminan 7,6 vatt qo'shimcha quvvat talab qilgan — olti soatlik kunda bu kilogrammiga 160 kilojouldan ortiq.
Shuning uchun ryukzak yig'ish ikki ishdan iborat: nimani olmaslik va qolganini qayerga qo'yish.
Bir kunlik ryukzak#
Quyidagi og'irliklar — toifa uchun odatiy oraliq, aniq o'lchov emas. O'z narsalaringizni bir marta tarozida o'lchab chiqing: natija ko'pincha kutilganidan og'irroq bo'ladi.
| Narsa | Og'irlik |
|---|---|
| Suv, 2 litr | 2 000 g |
| Ovqat va yengil ovqat | 400–600 g |
| Shamol va yomg'ir kurtkasi | 250–450 g |
| Issiq qatlam (flis) | 300–500 g |
| Birinchi yordam to'plami | 200–300 g |
| Peshona fonari | 80–150 g |
| Quyosh: krem, ko'zoynak, bosh kiyim | 200 g |
| Telefon va tashqi batareya | 350–450 g |
| Ryukzakning o'zi, 30–35 l | 900–1 400 g |
| Jami | 4,7–6,1 kg |
Bunday xalta bilan Beldersoydan Kumbelga ham, Kichik Chimyonga ham chiqasiz. Suv bu ro'yxatning eng og'iri va eng o'zgaruvchani. Uch litr ko'tarsangiz, bir kilogramm qo'shiladi; yo'lda buloq bo'lsa, ikki litr bilan chiqib, yuqorida to'ldirasiz. Katta Chimyon sahifasida yozilganidek, buloqlar Kumbel atrofida bor va yozning oxirida qurishi mumkin — ya'ni bu qaror oyga bog'liq.
Ikki kunlik uchun nima qo'shiladi#
| Narsa | Og'irlik |
|---|---|
| Chodir, 2 kishilik (ikkiga bo'linadi) | 1 200–1 800 g |
| Uyqu xaltasi | 800–1 500 g |
| Kovrik | 300–700 g |
| Gorelka, idish va 230 g ballon | 400–600 g |
| Ikkinchi kun ovqati | 500–700 g |
| Issiq kiyim, qo'lqop, qalpoq | 300–500 g |
| Qo'shimcha jami | 3,5–5,8 kg |
Ya'ni ikki kunlik ryukzak 8 dan 12 kilogrammgacha keladi — Kumbel yaylovlarida tunaydigan kunning odatiy og'irligi. Chodir tikish mumkin bo'lgan joylar ro'yxati alohida turadi. O'n kilogrammli xalta quyidagicha taqsimlanadi.
- Suv va ovqat3,6 kg · 36%
- Uxlash to'plami3 kg · 30%
- Ryukzakning o'zi1,2 kg · 12%
- Kiyim1,2 kg · 12%
- Gorelka va idish0,6 kg · 6%
- Qolgani0,4 kg · 4%
| kg | |
|---|---|
| Suv va ovqat | 3,6 |
| Uxlash to'plami | 3 |
| Ryukzakning o'zi | 1,2 |
| Kiyim | 1,2 |
| Gorelka va idish | 0,6 |
| Qolgani | 0,4 |
Source: Toifalar bo'yicha odatiy og'irliklar; suv va ovqat bir kechalik chiqish uchun
Diagrammadan bitta xulosa chiqadi: og'irlikning uchdan biridan ko'pi — suv va ovqat, ya'ni yo'lda kamayadigan qism. Qolgan olti yarim kilogramm ertaga ham xuddi shuncha bo'ladi. Shuning uchun og'irlikni kamaytirish suvdan emas, uxlash to'plamidan boshlanadi.
Qayerga qo'yiladi#
Ryukzak ichida og'irlikning joyi uning miqdoridan kam ahamiyatli emas. Uchta qatlam bor.
Pastda — yengil va hajmli. Uyqu xaltasi, ertalab kerak bo'lmaydigan kiyim. Bu qism ryukzakning shaklini beradi.
O'rtada, orqaga yaqin — eng og'iri. Suv, ovqat, gorelka, ballon. Og'irlik yelka pichoqlari orasida va orqaga tegib turishi kerak. Agar og'ir narsa tashqi devorda tursa, xalta orqaga tortadi va siz oldinga engashib yurasiz.
Tepada — kun davomida kerak bo'ladigani. Yomg'ir kurtkasi, birinchi yordam, fonar, qalpoq.
Kamar cho'ntaklari va tepa qopqog'i — telefon, yengil ovqat, krem: to'xtamasdan olinadigan narsalar.
Tashqariga hech narsa osilmaydi#
Ryukzakning tashqarisiga osilgan narsa uchta muammo tug'diradi: u tebranadi va muvozanatni buzadi, butalarga ilinadi, va yo'qoladi. Chodir, kovrik va tayoq uchun ryukzakda maxsus tasma bor — o'sha tasmadan foydalaning, ipdan emas.
Yagona istisno — ho'l narsalar: kechuvdan keyingi sandal yoki ho'l paypoq tashqarida quriydi. Gulkam kabi suvdan yuriladigan yo'llarda esa aksincha — hamma narsa ichkarida, suv o'tkazmaydigan xaltada turadi.
Suvni qancha olish kerak#
Suv — ryukzakdagi eng og'ir narsa va uni kamaytirish eng oson yo'l. Lekin faqat yo'lda suv borligini bilsangiz.
Bazada har bir joy uchun suv haqida alohida qator bor. Katta Chimyonda u shunday: buloqlar Kumbel dovoni atrofida bor, yozning oxirida qurishi mumkin, cho'qqi qismida suv yo'q. Ya'ni iyunda Kumbelgacha ikki litr bilan chiqib, dovonda to'ldirish mumkin; avgustda esa uch litrni pastdan ko'tarasiz.
Amaliy hisob: yozda ochiq qirrada soatiga yarim litr ketadi, salqin kunda choraki. Olti soatlik yozgi kun — uch litr, ya'ni uch kilogramm. Kuzda shu kun ikki litr bilan o'tadi.
Uchta yo'l bor. Pastdan ko'tarish — ishonchli, lekin og'ir. Yo'ldan olish — yengil, lekin joyni bilish kerak. Filtrlash — o'rtacha yechim: filtr 200–300 gramm keladi va soy bor yo'llarda bir yarim kilogramm suvni almashtiradi.
Qish va yozning farqi#
Qishki ryukzak yozgidan og'irroq, garchi suv kamroq bo'lsa ham. Sabab kiyimda: qo'lqop ikkita, issiq qatlam qalinroq, zaxira quruq kiyim majburiy.
Ikkita narsa joyini o'zgartiradi. Suv shishasi yozda tashqi cho'ntakda turadi, qishda esa ryukzak ichiga, issiq kiyim orasiga ko'chadi — aks holda muzlaydi. Termos qishda paydo bo'ladi va u yarim kilogramm og'irlik qo'shadi, lekin to'xtashda haqiqatan kerak bo'ladi.
Og'irlikni kamaytirishning uchta usuli#
Har bir narsani ikki marta so'rang. Birinchi savol: «bu menga kerakmi?» Ikkinchisi: «shu vazifani boshqa narsa bajara oladimi?» Alohida stakan kerakmi, agar termos qopqog'i bor bo'lsa?
Ikkitasini bittaga almashtiring. Ikkita yupqa kiyim bitta o'rta qalinlikdagidan yaxshiroq, chunki qatlamni boshqarasiz. Lekin uchta futbolka bir kunlik chiqishda keraksiz.
Idishni almashtiring. Kremni butun idishda emas, kichik idishda olib chiqing. Birinchi yordam to'plamini yiliga bir marta ochib ko'ring: undagi yarmi ishlatilmaydi.
Nimani kamaytirmaslik kerak: suv, birinchi yordam, fonar va issiq qatlam. Bular og'irlik emas, xavfsizlik.
Guruh bo'lsa, bo'lib oling#
Ikki kishilik chodir bitta odamning xaltasida emas, ikkiga bo'linadi: biri gumbaz va tayoqlar, ikkinchisi tent va qoziqlar. Gorelka, idish va birinchi yordam ham guruhga bitta bo'ladi, har kimga emas.
Bu oddiy hisob: uch kishilik guruhda har biri o'z chodiri, o'z gorelkasi va o'z dorixonasini ko'tarsa, guruh ortiqcha to'rt kilogramm ko'taradi. Uch kunlik Pulatxon platosi kabi yo'lda bu farq kunma-kun sezilib boradi.
Eng ko'p uchraydigan uchta xato#
Xalta juda katta. Yetmish litrlik ryukzak bilan bir kunlik chiqishga borgan odam uni to'ldiradi — bo'sh joy bo'lsa, unga nimadir solinadi. Xaltaning hajmi o'zi cheklov vazifasini bajaradi.
Og'irlik yelkada. Kamar bog'lanmagan yoki bo'sh bog'langan bo'lsa, butun og'irlik yelka va bo'yinga tushadi. To'g'ri tartib: avval kamarni son suyagi ustiga bog'laysiz, keyin yelka tasmalarini tortasiz, oxirida yuqoridagi kichik tasmalarni sozlaysiz.
Hammasi bitta katta xaltada. Ichkarida narsalar aralashib ketsa, har to'xtashda hamma narsani ag'darasiz. Uchta rangli xalta — kiyim, ovqat, mayda narsa — bu muammoni butunlay yechadi va deyarli og'irlik qo'shmaydi.
Yo'lga chiqishdan oldingi tekshiruv#
Chiqishdan bir kun oldin ryukzakni to'liq yig'ing va o'n daqiqa uyda yuring. Shu o'n daqiqada uchta narsa ma'lum bo'ladi: kamar to'g'ri sozlanganmi, yelka tasmalari qayerdan qisadimi, va nimadir ichkarida shaqillaydimi.
Har bir joy sahifasidagi «nima olib chiqish kerak» ro'yxati qiyinlikka qarab o'zgaradi: oson kun uchun yettita band, ikki kunlik uchun o'n ikkita, alpinistik chiqish uchun o'n to'rtta. Ro'yxatni o'sha yerdan oling — keyin uni tarozida tekshiring.